آزمون سبک فرزندپروری بامریند

فرزندپروری چیست؟

فرزندپروری یکی از فرایندهای پیچیده‌ تلقی می‌شود و شامل رفتارهای ویژه‌ای است که در نهایت بر آیندۀ‌ فرزندان تاثیر فراوانی می‌گذارد. به عبارت دیگر، می‌توان گفت که فراهم آوردن زمینه‌ای برای پرورش استعدادهای درونی هر شخص و به فعل رساندن توانایی‌های بالقوۀ موجود در درون هر فرد، یکی از وظایف دشوار والدین است و استفاده از سبک فرزندپروری مناسب می‌تواند تسهیلگر این فرایند باشد. نظر افراد خانواده نسبت به همدیگر، احساسات و علاقۀ آن‌ها به یکدیگر، دخالت یا عدم دخالت آن‌ها در کارهای هم و همکاری یا رقابت آن‌ها با یکدیگر، نحوۀ ارتباط آنان را نشان می‌دهد و ابعاد روابط والدین و فرزندان را تعیین می‌کند. جنبه‌های مختلف روابط والدین و فرزندان موجب پیدایش شیوه‌های فرزند‌پروری متفاوتی شده است.

منظور از شیوه‌های فرزندپروری، روش‌هایی است که والدین برای تربیت فرزندان خود به کار می‌گیرند. سبک فرزندپروری بیانگر نگرش‌هایی است که والدین نسبت به فرزندان خود دارند و همچنین شامل معیارها و قوانینی است که برای فرزندان خویش وضع می‌کنند؛ بنابراین، هر خانواده شیوه‌های خاصی را در تربیت فرزندان خویش به کار می‌گیرد و این شیوه‌ها که شیوه‌های فرزندپروری نامیده می‌شوند، متاثر از عوامل مختلف فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و ... هستند.

اهمیت نقش خانواده در شکل‌گیری شخصیت فرزندان:

به جرات می‌توان گفت که بخش اعظم شخصیت روانی، اجتماعی و فرهنگی فرزندان در خانواده شکل می‌گیرد؛ بنابراین، خانواده نقش بسیار مهمی در پویایی شخصیت فرزندان دارد. اگر خانواده بتواند با برقراری یک رابطۀ آموزشی سازنده فرزندان را به‌سمت خود جلب کند، تاثیر بسیار چشمگیری خواهد داشت. درصورتی‌که خانواده نتواند ارتباط موثری را با فرزندان شکل دهد، طبیعتا منابع دیگر که رابطه‌ای بهتر از خانواده ایجاد کنند می‌توانند بر شکل‌گیری شخصیت فرزندان اثر بسزایی داشته باشند. از منظری دیگر، درصورتی‌که رابطۀ خانواده با فرزندان براساس دموکراسی و آزادی باشد، فرزندان بیشتر به‌سمت خانواده تمایل نشان خواهند داد. با استفاده از چنین الگویی، اجتماعی شدن فرزندان تقویت شده و نقش فعال‌تری را در جامعه ایفا می‌کنند.

اگر والدین از الگوی مبتنی بر دموکراسی و آزادی فاصله بگیرند، فرزندانی منزوی را پرورش می‌دهند که نمی‌توانند ارتباط مناسبی را با محیط خود برقرار کنند. سبک فرزندپروری سازندۀ والدین فرصتی را فراهم می‌کند که کودک ازطریق آن، روابط خویش با دیگران را مورد ارزیابی قرار می‌دهد و تصویر اجتماعی مثبتی را خلق می‌کند. زمانی که انتظارات والدین متناسب با توانمندی‌ها و شرایط فرزندشان است، اعتمادبه‌نفس کودک تقویت می‌شود. سبک ارتباطی میان والدین و فرزندان میزان انتظارات کودکان از خودشان را تعیین می‌کند. درصورتی‌که ارتباط میان والدین و فرزندان به‌شکل مناسبی ساخته شود، سیر هویت‌یابی کودکان نیز به‌صورت موفق پیش می‌رود و تعادل روانی آنان حفظ می‌شود.

سبک‌های فرزندپروری:

در این بخش به توضیح سه سبک فرزندپروری مستبدانه، سهل‌گیرانه و مقتدرانه می‌پردازیم:

١_ سبک فرزندپروری مستبدانه (Authoritarian):

والدینی که از سبک فرزندپروری مستبدانه استفاده می‌کنند، قوانین و مقررات سخت‌گیرانه‌ای را برای فرزندان خود تعیین می‌کنند و انتظارات بالایی از آن‌ها دارند. این والدین معمولا به فرزندان خود هیچ‌گونه توضیحی دربارۀ دلایل قوانین نمی‌دهند و صرفا بر اطاعت و انضباط تاکید می‌کنند. در این سبک، محبت و حمایت عاطفی به‌شدت محدود است و فرزندان ممکن است احساس کنند که نظارت و کنترل والدین بر آن‌ها بیش از حد است. این نوع از فرزندپروری می‌تواند منجر به ایجاد عزت‌نفس پایین و مشکلات اجتماعی در فرزندان شود، زیرا آن‌ها ممکن است از ابراز وجود و استقلال خود ترس زیادی داشته باشند. این کودکان یاد می‌گیرند که صرفا با اطاعت از والدین است که می‌توانند به آن‌ها نزدیک شوند. چنین سبک می‌تواند نوعی بی‌علاقگی و کدورت را بین فرزندان و والدین به وجود آورد. زمانی که والدین از سبک فرزندپروری مستبدانه استفاده می‌کنند، احتمالا فرزندان آن‌ها به‌دلیل ترس به دروغ‌گویی و پنهان‌کاری رو می‌آورند.

٢_ سبک فرزندپروری سهل‌گیرانه (Permissive):

والدینی که از سبک فرزندپروری سهل‌گیرانه استفاده می‌کنند، آزادی زیادی را به فرزندان خود می‌دهند و محدودیت‌های بسیار کمی را برای آن‌ها قائل می‌شوند. این دسته از والدین غالبا دوستانه و حمایت‌گر هستند، انتظارات بسیار کمی از فرزندان خود دارند و صرفا به خواسته‌ها و نیازهای آن‌ها توجه می‌کنند. در این سبک، فرزندان تشویق می‌شوند تا خود را ابراز کنند و در انتخاب‌های خود آزاد باشند؛ بااین‌حال، این نوع از فرزندپروری می‌تواند منجر به مشکلاتی در انضباط و خودکنترلی در فرزندان شود، زیرا آن‌ها ممکن است نتوانند مرزهای مناسب را تشخیص دهند و به همین دلیل، در موقعیت‌های اجتماعی دچار چالش می‌شوند. این سبک می‌تواند منجر به سازگاری پایین نسبت به کودکان دیگر، عدم تمایل کودک به مسئولیت‌پذیری و بی‌توجهی نسبت به احساسات و حقوق دیگران شود.

٣_ سبک فرزندپروری مقتدرانه (Authoritative):

والدینی که از سبک فرزندپروری مقتدرانه استفاده می‌کنند، ترکیبی از قوانین و محدودیت‌ها را با محبت و حمایت عاطفی ارائه می‌دهند. این دسته از والدین به فرزندان خود توضیح می‌دهند که چرا قوانین وجود دارند و به آن‌ها فرصت می‌دهند تا نظرات خود را ابراز کنند. در این سبک فرزندپروری، والدین انتظارات متناسبی دارند و در موقعیت‌های گوناگون از فرزندان خود حمایت می‌کنند. فرزندان در این نوع از فرزندپروری معمولا دارای عزت‌نفس بالا، مهارت‌های اجتماعی سازگارانه و عملکرد تحصیلی بهتری هستند، زیرا یاد می‌گیرند که در عین رعایت قوانین، مستقل و مسئولیت‌پذیر باشند و از حمایت عاطفی مناسبی نیز برخوردارند.

نتیجه‌گیری:

هریک از این سبک‌های فرزندپروری، تاثیرات متفاوتی بر رشد و توسعۀ شخصیت فرزندان دارند. سبک مستبدانه می‌تواند به انضباط و اطاعت افراطی منجر شود و سبک سهل‌گیرانه نیز می‌تواند باعث ایجاد مشکلاتی در انضباط و خودکنترلی شود، اما سبک مقتدرانه تنها سبکی است که با ایجاد تعادل بین قوانین و محبت، به رشد سالم و موفقیت فرزندان کمک می‌کند.

معرفی فهرست سبک فرزندپروری بامریند:

این آزمون در سال ١٩٧٣ توسط دیانا بامریند ساخته شد. فهرست سبک فرزندپروری بامریند دارای ٣٠ سوال است که 10 سوال آن مربوط به سنجش شیوۀ استبدادی، 10 سوال مربوط به سنجش شیوۀ سهل‌گیرانه و 10 سوال دیگر نیز مرتبط با سنجش شیوۀ اقتدار منطقی والدین است. اعتبار آزمون فرزندپروری بامریند: این آزمون قبلا توسط اسفندیاری و رضایی مورد ارزیابی قرار گرفته است و آنان اعتبار و روایی خوبی را در مورد آزمون گزارش نموده‌اند.