آزمون اضطراب بک

آزمون اضطراب بک چیست؟

آزمون اضطراب بک یکی از ابزارهای معتبر و پرکاربرد برای سنجش و اندازه‌گیری اضطراب در نوجوانان و بزرگ‌سالان است. این آزمون توسط آرون تی بک و همکارانش در سال 1988 طراحی شده است و به‌طور خاص برای اندازه‌گیری شدت علائم اضطرابی در بزرگ‌سالان استفاده می‌شود. دکتر آرون تی بک یک روان‌پزشک برجسته و نامدار است. او به‌دلیل تحقیقات گسترده‌اش درزمینۀ روان‌شناسی بالینی و اختلالات روانی به شهرت زیادی دست پیدا کرد. تحقیقات بک به‌عنوان یکی از پایه‌های قدرتمند درمان اختلال افسردگی و اضطراب شناخته شده است. قبل از توسعۀ این مقیاس، بسیاری از ابزارهای سنجش اضطراب مانند پرسشنامۀ اضطراب حالت_صفات شامل نشانه‌هایی بودند که ممکن بود ناشی از اختلال افسردگی نیز باشند و این مساله می‌توانست به اعتبار نتایج این مقیاس‌ها آسیب برساند. هدف از طراحی BAI، ارزیابی شدت علائم اضطرابی به‌صورت مستقل از علائم افسردگی یا سایر اختلالات روانی بود. BAI به‌گونه‌ای طراحی شده است که نشانه‌های رایج اختلالات خلقی ازجمله افسردگی را در نظر نمی‌گیرد و به همین دلیل اگر فردی در این پرسش‌نامه نمرۀ بالایی کسب کند، این امر صرفا نشان‌دهندۀ‌‌ وجود مشکل خاصی در زمینۀ اضطراب است. این ویژگی، BAI را به ابزاری معتبر و قابل اعتماد برای ارزیابی اضطراب تبدیل کرده است. این آزمون همچنین به‌عنوان یکی از مقیاس‌های پرکاربرد در تحقیقات روان‌شناختی به شمار می‌رود و در حیطه‌های پژوهشی نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

اضطراب چیست؟

اضطراب (Anxiety) عبارت است از یک احساس ناخوشایند و مبهم هراس و نگرانی. لازم است به این نکته توجه شود که فرد مضطرب نسبت به منشاء آشفتگی خود آگاه نیست و به همین دلیل در تعریف اضطراب این‌طور گفته می‌شود که احساسی مبهم است. اضطراب شامل عدم اطمینان، درماندگی و برانگیختگی فیزیولوژیکی است. غالبا وقوع مجدد موقعیت‌هایی که قبلا استرس‌زا بوده‌اند یا طی آن‌ها به فرد آسیب رسیده ‌است، باعث شکل‌گیری اضطراب در افراد می‌شود. اضطراب احساسى طبيعى در انسان‌ها است كه هركسى در برهه‌ای از زندگى آن را تجربه مى‌كند. خيلى از افراد در زمان مشکلات شغلی، امتحانات تحصیلی و تصمیم‌گیری‌های حساس، عصبی و مضطرب می‌شوند؛ بااين‌حال افراد مبتلا به اختلالات اضطرابی، ترس غيرمنطقى و نگرانى بيش از حدی را نسبت به شرايط روزمره دارند. اين احساسات شدید باعث ایجاد اختلال در زندگى روزمره شده، به سختى كنترل می‌شوند و براى مدت طولانى باقى می‌مانند. اضطراب ممكن است از كودكى در افراد ظاهر شده و تا بزرگ‌سالى آن‌ها نیز ادامه يابد.

علت‌های اضطراب:

اضطراب می‌تواند ناشی از دلایل مختلف روانی، محیطی و ژنتیکی باشد و متخصصان به‌طور قطعی یک علت مشخص را برای آن تشخیص نداده‌اند. طبق نتایج تحقیقات، موارد پایین می‌توانند سبب ایجاد اضطراب در فرد شوند:

• سابقۀ خانوادگی و ژنتیکی
• حوادث تهدیدکنندۀ زندگی
• بیماری‌های زمینهای مانند تیروئید
• سوءاستفاده‌های جسمی، کلامی و جنسی
• تداوم موقعیت‌های استرس‌زا
• موقعیت‌های خاص مانند بارداری و زایمان
• ترک ناگهانی مواد مخدر و الکل
• اعتمادبه‌نفس پایین

برخی از اختلالات اضطرابی:

• اختلال اضطراب فراگیر
• اختلال اضطراب اجتماعی
• اختلال وحشت‌زدگی یا پانیک
• اختلال فوبیای خاص
• اختلال بازارهراسی یا آگورافوبیا
• اختلال اضطراب جدایی
• اختلال لالی انتخابی

اختلال اضطراب فراگیر:

در این نوع از اضطراب، فرد بدون هیچ دلیل مشخص و قانع‌کننده‌ای و تقریبا در مورد هر چیزی دچار تنش، اضطراب و نگرانی می‌شود.

اختلال اضطراب اجتماعی:

اختلال اضطراب اجتماعی زمانی رخ می‌دهد که فرد دچار حس نگرانی غیرمنطقی و شدیدی نسبت به موقعیت‌های اجتماعی خود شود. در واقع، افراد مبتلا به این اختلال به‌شدت نگران قضاوت یا تمسخر مردم و اطرافیان خود هستند.

اختلال وحشت‌زدگی یا پانیک:

در این نوع از اضطراب، فرد دچار احساس ترس ناگهانی و شدید می‌شود که باعث بروز حملۀ وحشت‌زدگی (Panic attack) در او می‌گردد. در طی این حمله، فرد ممکن است دچار علائمی همچون تعریق زیاد، درد قفسۀ سینه، تپش قلب و ترس از مردن شود. همچنین در برخی شرایط حاد، شخص ممکن است دچار احساس خفگی یا حملۀ قلبی شود. شروع این حملات ناگهانی است و در طی 10 دقیقه به اوج خود می‌رسد. مدت‌زمان معمول حملۀ پانیک نیز 20 تا 30 دقیقه است. 

اختلال فوبیای خاص:

در این نوع از اضطراب، فرد دچار حس ترس شدید نسبت به یک مکان، شیء یا موقعیت خاص می‌شود. این نوع از ترس بسیار شدید است و احتمال دارد باعث شود که فرد از شرایط عادی زندگی روزمرۀ خود دور شود.

اختلال بازارهراسی یا آگورافوبیا:

یکی از انواع اضطراب آگورافوبیا است که فرد در طی آن دچار احساس ترس شدید از قرارگیری در یک مکان خاص می‌شود. برای مثال، فرد ممکن است در هواپیما، قطار و مترو دچار وحشت و اضطراب شدید شود. در این اختلال، فرد از این می‌ترسد که در زمان ایجاد یک چالش یا مشکل، کسی نباشد که به کمکش بیاید. آگورافوبیا معمولا با پانیک همراه است.

اختلال اضطراب جدایی:

به اضطراب فوق‌العاده زیاد و نامتناسب با سطح رشد که در مورد جدایی از فرد مورد دلبستگی است، اضطراب جدایی می‌گویند. اضطراب جدایی تنها کودکان را درگیر نمی‌کند؛ بلکه هر فرد در هر سن‌وسالی ممکن است به این اختلال دچار شود. در این نوع از اضطراب، فرد ممکن است در صورت جدایی از یک فرد نزدیک دچار حس ترس و اضطراب شدیدی شود. در واقع، شخص مبتلا به اضطراب جدایی ممکن است فکر کند که قرار است اتفاق ناخوشایندی برای فرد مورد نظرش رخ دهد.

اختلال لالی انتخابی:

لالی انتخابی یا سکوت‌پیشگی یک اختلال دوران کودکی است که در آن، کودک در موقعیت‌های اجتماعی و پراسترس و مشخصا در مدرسه به‌طور کامل سکوت می‌کند یا بسیار کم صحبت می‌کند؛ درصورتی‌که در اصل می‌تواند حرف بزند و حرف بقیه را هم کاملا متوجه می‌شود. 

تفاوت استرس و اضطراب در چیست؟

از نظر تخصصی، استرس و اضطراب تفاوت‌های زیادی دارند، اما شاید به‌صورت خلاصه بتوان چنین گفت که بزرگ‌ترین تفاوت استرس و اضطراب، وجود یک علت یا عامل خارجی در استرس است. استرس معمولا به یک موقعیت خاص پرفشار گره خورده است و به‌محض اینکه آن موقعیت برطرف شود، احساس استرس در فرد نیز به پایان می‌رسد. در مقابل، برای وجود احساس اضطراب در شخص الزاما عامل یا عوامل خارجی نگران‌کننده‌ای وجود ندارد و ماهیت اضطراب برای فرد مبهم است. در واقع، فرد مضطرب می‌داند که بسیار آشفته است، اما نمی‌داند که دقیقا به چه دلیل این آشفتگی را تجربه می‌کند.

نشانه‌های فیزیکی اضطراب:

• عرق کردن دست و پا
• تنگی نفس
• انقباض ماهیچه‌ها
• رنگ‌پریدگی
• سردرد ناگهانی
• لکنت زبان
• کاهش اشتها
• خشکی دهان
• سرگیجه
• فشار خون بالا
• احساس درد در قفسۀ سینه
• معده‌درد
• افزایش اشتها
• بالا رفتن ضربان قلب  

نشانه‌های شناختی-هیجانی اضطراب:

• احساس بی‌قراری
• ترس از مردن و بیماری
• عزت‌نفس پایین
• احساس تردید
• احساس ناتوانی
• افکار منفی در مورد خود، دنیا و آینده
• نداشتن تمرکز
• افکار فاجعه‌انگارانه

نشانه‌های رفتاری اضطراب:

• پرخوری
• مصرف مواد مخدر
• مصرف بی‌رویۀ داروهای آرام‌بخش
• سوءمصرف الکل
• اجتناب از قرار گرفتن در بسیاری از موقعیت‌ها
• سرعت زیاد و بازدهی کم

تاثیرات اضطراب بر سیستم عصبی:

اضطراب باعث فعال‌سازی سیستم عصبی سمپاتیک می‌شود که منجر به افزایش تولید هورمون‌های استرس مانند آدرنالین و کورتیزول می‌شود. تحقیقات نشان داده‌اند که اضطراب مزمن می‌تواند به تغییرات ساختاری در مغز به‌ویژه در نواحی مرتبط با حافظه و تنظیم احساسات منجر شود. همچنین اضطراب می‌تواند حساسیت به درد را افزایش دهد و تجربۀ درد را تشدید کند.

تاثیرات اضطراب بر سیستم گوارش:

اضطراب می‌تواند باعث اختلال در عملکرد دستگاه گوارش شود و ممکن است منجر به مشکلاتی مانند سندرم رودۀ تحریک‌پذیر، رفلاکس معده، اسهال، یبوست و یا دردهای شکمی شود. اضطراب همچنین می‌تواند همراه با کاهش یا افزایش اشتها باشد و ممکن است به تغییرات وزن منجر شود. تحقیقات نشان می‌دهند که استرس و اضطراب زیاد می‌توانند ترکیب میکروبیوم روده را تغییر دهند و این وضعیت به سلامت کلی بدن آسیب می‌زند.

تاثیرات اضطراب بر سیستم ایمنی بدن:

سطوح بالای کورتیزول ناشی از اضطراب می‌تواند عملکرد سیستم ایمنی را کاهش دهد و فرد را مستعد عفونت‌ها و بیماری‌ها کند. اضطراب می‌تواند منجر به التهاب مزمن در بدن شود که با بیماری‌های مختلفی مثل بیماری‌های قلبی و دیابت مرتبط است. اضطراب همچنین می‌تواند باعث تغییر در پاسخ‌های ایمنی شود و توانایی بدن برای مبارزه با بیماری‌ها را تحت‌تاثیر قرار دهد.

تاثیرات اضطراب بر سیستم قلبی و عروقی:

اضطراب می‌تواند منجر به افزایش ضربان قلب و فشار خون شود که به‌مرور زمان می‌تواند خطر بیماری‌های قلبی را افزایش دهد. استرس مزمن و اضطراب همچنین می‌توانند به افزایش خطر سکتۀ مغزی و حملۀ قلبی منجر شوند. اضطراب می‌تواند باعث انقباض عروق خونی شود که به کاهش جریان خون و افزایش فشار خون منجر می‌شود.

اعتبار آزمون اضطراب بک:

این مقیاس ثبات درونی بالایی به دست آورده است و همبستگی ماده‌های آن با هم از 0.30 تا 0.71 است. آزمون اضطراب بک همچنین روی 83 فرد در فاصلۀ بازآزمایی یک‌هفته‌ای اجرا شده است و در این فرایند همبستگی بالایی (0.75) به دست آمده است. میزان همبستگی‌های نتایج آزمون BAI با نتایج آزمون‌های بالینی دیگر نیز کاملا معنادار بوده است. در پژوهشی که توسط کاویانی و موسوی انجام شد، اعتبار و روایی این پرسش‌نامه مورد بررسی قرار گرفت و نتایج نشان داد که این مقیاس از نظر روایی (0.72)، پایایی (0.83) و ثبات درونی (0.92) وضعیت مناسبی دارد.